To'liq moddiy javobgarlik shartnomasi

Yangi omborchi ishga qabul qilindi. Birinchi kuni unga kalitlar topshirildi, ikkinchi kuni kadrlar bo'limi bir sahifali shartnoma uzatdi: "Imzo qo'ying, bu moddiy javobgarlik haqida". Ko'p omborchilar o'qimay imzolaydi, ko'p rahbarlar esa imzolangan qog'oz kamomadni o'zi hal qiladi deb o'ylaydi. Ikkalasi ham adashadi. To'liq moddiy javobgarlik shartnomasi ish beruvchi va xodim o'rtasidagi ikki tomonlama kelishuv, uning kuchi esa qog'ozda emas, uning ortidagi tartibda.

Shartnoma nima va kim bilan tuziladi

Odatda xodim ish beruvchiga yetkazgan zarari uchun cheklangan doirada javob beradi. To'liq javobgarlik shartnomasida esa u o'ziga ishonib topshirilgan boyliklar uchun yetkazilgan zararni to'liq hajmda qoplash majburiyatini oladi. Bu og'ir majburiyat, shu sababli qonunchilik uni har qanday xodim bilan tuzishga yo'l qo'ymaydi.

Shartnoma odatda boyliklarni bevosita qabul qiladigan, saqlaydigan va beradigan xodimlar bilan tuziladi: omborchi, ombor mudiri, kassir, sotuvchi. Qaysi lavozim va ish turlari bunga mos kelishi, xodimning yoshi va boshqa shartlar qonunchilikda belgilangan, shuning uchun imzolashdan oldin kadrlar bo'limi yoki yurist bilan tekshiring. Shartnoma yozma shaklda tuziladi, og'zaki kelishuv hisobga olinmaydi.

Shartnomada nimalar yoziladi

• tomonlar: ish beruvchi va xodim, uning lavozimi;
• predmet: qaysi boyliklar, ombor yoki zonalar xodimga ishonib topshirilgani;
• xodim majburiyatlari: boyliklarni ehtiyotkorlik bilan saqlash, xavf haqida darhol xabar berish, hujjatlarni o'z vaqtida rasmiylashtirish, reviziyada qatnashish;
• ish beruvchi majburiyatlari: saqlash sharoitini yaratish, hisob yuritish, reviziyani o'z vaqtida o'tkazish;
• javobgarlik doirasi va uni istisno qiladigan holatlar: fors-major, odatdagi xo'jalik xavfi, ish beruvchi sharoit yaratmagani;
• reviziya tartibi va davriyligi;
• qabul-topshirish tartibi;
• muddat va bekor qilish shartlari;
• sana va imzolar.

Ish beruvchi nima qilishi shart

Bu shartnomaning ikkinchi yarmi, ko'pchilik uni unutadi. Xodim boyliklarni saqlay oladigan sharoit yaratilmagan bo'lsa, undan to'liq javobgarlikni talab qilish juda qiyin. Amalda quyidagilar kerak:

• ombor qulflanadi, kalitlar ro'yxati yuritiladi;
• javonlar, tarozi va o'lchov asboblari ishlaydi;
• hisob yuritiladi, hujjatlar o'z vaqtida rasmiylashtiriladi;
• kirish cheklangan: omborga faqat ruxsat berilgan shaxslar kiradi;
• xodim ichki qoidalar bilan tanishtirilgan va imzo qo'ygan;
• reviziyalar muntazam o'tkaziladi.

Agar omborning kaliti beshta odamda bo'lsa, "yagona javobgar" omborchi bo'la olmaydi.

Qabul-topshirish: boshlang'ich sanoq

Shartnoma imzolanadigan kuni, yangi xodim ishni boshlashdan oldin, birgalikda sanoq o'tkazilishi kerak. Oldingi javobgar shaxs yoki komissiya bilan yangi omborchi tovarni birga sanaydi, qaydnoma tuziladi va ikki tomon imzo qo'yadi.

Shartli misol. Qurilish materiallari bazasiga omborchi martda ishga olindi. Shartnoma imzolandi, ammo qabul sanog'i o'tkazilmadi. Oktyabrdagi reviziyada 14 000 000 so'm kamomad chiqdi. Endi hech kim bu kamomad yangi omborchi davrida paydo bo'lganmi yoki undan oldinmi, ayta olmaydi. Shartnoma bor, lekin undan foydalanib bo'lmaydi. Boshlang'ich sanoq bo'lganida esa kamomad qaysi davrga tegishli ekani ma'lum bo'lardi.

Xuddi shunday sanoq xodim ishdan ketganda yoki uzoq ta'tilga chiqqanda ham kerak. Vaqtincha almashtirish uchun qisqa yo'l bor: eng qimmat 30 pozitsiya to'liq sanaladi, qolganlari tanlab tekshiriladi, topshirish esa har holda imzo bilan rasmiylashtiriladi.

Tipik xatolar va imzolashdan oldingi tekshiruv

Ish beruvchilar ko'pincha quyidagi xatolarga yo'l qo'yadi:

• shartnoma qonunchilikda ko'rsatilgan lavozimlarga mos kelmaydi;
• hamma xodim bilan, hatto ombor bilan aloqasi yo'q odam bilan ham bir xil shartnoma tuziladi;
• boshlang'ich sanoq o'tkazilmaydi;
• reviziya yillab o'tkazilmaydi, farq esa to'planib boradi;
• javobgarlik zonasi aniq belgilanmaydi.

Xodim imzolashdan oldin quyidagilarni qilgani ma'qul: shartnomani to'liq o'qish, qaysi boyliklar uchun javob berishini aniq so'rash, boshlang'ich sanoqda o'zi qatnashish va qaydnomani imzolashdan oldin tekshirish, imzolangan nusxani olish. Bu ish beruvchiga ham foydali: tushunib imzolagan xodim bilan keyin bahs kam bo'ladi.

Xulosa

To'liq moddiy javobgarlik shartnomasi qog'ozda emas, tartibda ishlaydi: aniq doira, yaratilgan sharoit, boshlang'ich sanoq va muntazam reviziya. Shartnoma shartlarini va qabul-topshirishni xolis rasmiylashtirishda Reviziya jamoasi yordam bera oladi.