Reviziya dalolatnomasi: tuzilishi

Sanoq tugadi, qaydnoma tayyor, raqamlar ma'lum. Endi ularni bitta hujjatga yig'ish kerak: dalolatnoma. U reviziyaning yuzi hisoblanadi: rahbar, buxgalter, sherik yoki investor sanoq varaqlarini emas, aynan shu hujjatni o'qiydi. Yaxshi dalolatnoma bir o'qishdayoq savollarga javob beradi: nima tekshirildi, nima topildi, sabab nima va keyin nima qilish kerak.

Dalolatnoma nima va nima emas

Dalolatnoma komissiya tomonidan tekshiruv faktlarini bayon qiladigan hujjat. U jazo qarori emas. Kim va qancha qoplashi haqidagi qaror dalolatnomadan keyin rahbar tomonidan alohida qabul qilinadi. Dalolatnoma "nima bo'lgan?" degan savolga javob beradi, "kim jazolanadi?" degan savolga emas. Bu ikkisini ajratish komissiyaga xolis qolish imkonini beradi.

Dalolatnomaning tuzilishi

1. Sarlavha qismi: hujjat nomi, raqami, sanasi, joyi, tashkilot nomi.
2. Asos: reviziya buyrug'ining raqami va sanasi, o'tkazilish sababi.
3. Ishtirokchilar: komissiya a'zolari va moddiy javobgar shaxs, lavozimlari bilan.
4. Obyekt va davr: nima, qaysi muddat uchun tekshirilgani va sanoq o'tgan kunlar.
5. Kirish qismi: qaysi usullar qo'llangani (sanash, tortish, kod o'qish), qoldiq qaysi lahzada to'xtatilgani, hujjatlar to'liq taqdim etilgani, moddiy javobgar shaxs sanoqda qatnashgani.
6. Bayon qismi: natijalar, ya'ni hisobdagi va haqiqiy jami, kamomad va ortiqcha, eng katta farqlar. To'liq ro'yxat qaydnomada qoladi.
7. Tushuntirishlar: moddiy javobgar shaxs nima degani va qaysi hujjatlarga tayangani.
8. Xulosa va takliflar: aniqlangan sabablar alohida, aniqlanmaganlari alohida; tavsiya etilgan choralar.
9. Ilovalar va imzolar.

Hajmi omborga qarab o'zgaradi: kichik do'kon uchun dalolatnoma ikki-uch sahifa, ulgurji baza uchun o'n sahifagacha bo'lishi mumkin. Lekin asosiy qism, ya'ni bayon va xulosa, bir-ikki sahifadan oshmasin. Uzun jadvallar va hujjat nusxalari ilovaga o'tadi, aks holda rahbar asosiy fikrni topa olmaydi.

Bayon va xulosa qismlarini qanday yozish kerak

Bayon qismi faktlarga, raqamlarga va manbaga havolaga tayanadi. Unda fakt bilan taxmin aralashmasligi kerak, til esa bir xil, xolis bo'lishi shart. Har bir raqam qaydnomadagi bilan so'zma-so'z mos kelishi lozim.

Ikki variantni solishtiring:

• Noto'g'ri: "Omborchi tovarni o'g'irlagan, shuning uchun kamomad chiqqan."
• To'g'ri: "11 ta pozitsiya bo'yicha jami 3 850 000 so'm kamomad aniqlandi. 4 ta pozitsiya bo'yicha (1 120 000 so'm) sabab hujjatlar bilan tasdiqlandi, 7 ta pozitsiya bo'yicha (2 730 000 so'm) sabab aniqlanmadi."

Birinchi variant isbotlanmagan ayblov, ikkinchisi tekshirsa bo'ladigan fakt. Sabab aniqlanmagan bo'lsa, shunday yozing, uni "taxminan" yoki "ehtimol" deb to'ldirib qo'ymang.

Xulosa qismida sabablar guruhlanadi: hujjat bilan tasdiqlanganlari va aniqlanmaganlari alohida. Takliflar esa amaliy bo'lishi kerak: kim, nima qiladi va qachongacha. Masalan:

• sababi aniq bo'lgan xato yozuvlarni tuzatish (mas'ul: bosh hisobchi, muddat: besh ish kuni);
• aniqlanmagan farqlar bo'yicha qayta sanash yoki qo'shimcha tekshiruv o'tkazish;
• qaytarishlarni rasmiylashtirish tartibini o'zgartirish;
• keyingi reviziya sanasini belgilash.

"Kim to'laydi" yoki "kim ishdan ketadi" dalolatnomaga yozilmaydi: bu rahbarning alohida qarori.

Imzo, tanishuv va nusxalar

Dalolatnomaga komissiyaning barcha a'zolari imzo qo'yadi. Biror a'zo rozi bo'lmasa, o'z alohida fikrini yozadi, uni dalolatnomadan olib tashlamang. Moddiy javobgar shaxs hujjat bilan tanishtiriladi va "tanishdim, e'tirozim yo'q" yoki "e'tirozim bor" deb sana bilan yozadi. U imzodan bosh tortsa, guvohlar ishtirokida buni qayd etuvchi alohida yozuv tuziladi.

Asl nusxa rahbarga, nusxalar buxgalteriyaga va moddiy javobgar shaxsga beriladi. Dalolatnomani sanoq tugagach kechiktirmay tuzing: hammasi hali eslab turilgan paytda, eng yaxshisi bir hafta ichida.

Tipik xatolar

• imzodan keyin sahifa almashtirish yoki matnni tuzatish;
• ayblov tili: "o'g'irlagan", "yashirgan" kabi so'zlar dalilsiz yoziladi;
• raqamlar dalolatnomada bitta, qaydnomada boshqa;
• aniqlanmagan sabab "aniqlangan" deb ko'rsatiladi;
• dalolatnoma "kamomad bor" degan jumla bilan tugaydi, takliflar yo'q;
• moddiy javobgar shaxsning fikri umuman yozilmagan.

Xulosa

Dalolatnoma qancha oddiy va aniq bo'lsa, shuncha kuchli: faktlar raqam bilan, sabab dalil bilan, taklif amaliy vazifa bilan beriladi. Dalolatnomani tuzishda va tuzilishini tekshirishda Reviziya jamoasi yordam bera oladi.