Kamomad sabablarini tasniflash

Reviziya jadvalida "kamomad: 4 380 000 so'm" degan qator paydo bo'ldi. Ko'pchilik shu raqamga qarab birinchi bo'lib "kim oldi?" deb so'raydi. Lekin bu savol hali erta. Kamomad yo'talga o'xshaydi: u shamollashdan ham, boshqa kasallikdan ham bo'lishi mumkin, davolash esa sababga qarab o'zgaradi. Shuning uchun amaliyotda har bir farq avval to'rt guruhdan biriga joylanadi, shundan keyingina chora ko'riladi.

Kamomad — tashxis emas, alomat.

To'rt guruh

Har bir guruhning o'z belgilari bor.

1. Hisob va sanoq xatolari

Bu eng ko'p uchraydigan va eng "arzon" sabab. Unga quyidagilar kiradi:

• o'lchov birligining chalkashishi: hisobda kilogramm, omborda qop (yoki aksincha);
• chiqim hujjatining ikki marta kiritilishi yoki umuman kiritilmasligi;
• qaytarilgan yoki ko'chirilgan tovarning bir tomonda yozilib, ikkinchi tomonda unutilishi;
• o'xshash artikullarning almashib ketishi;
• sanoq varag'idan raqamni ko'chirishdagi xato.

Belgisi: farqlar juft bo'lib keladi (bir pozitsiyada kamomad, qo'shnisida ortiqcha), summalar yumaloq yoki bir xil raqam takrorlanadi, hujjatlarda esa xatoning izi qoladi.

2. Tabiiy kamayish

Ba'zi tovarlar saqlanganda va tashilganda salmog'ini yo'qotadi: quritilgan mevalar quriydi, sochiluvchan mahsulot ochiq qopdan to'kiladi, suyuqlik bug'lanadi. Belgisi: kamomad kichik, bir tekis va faqat shunday tovarlarda uchraydi, saqlash muddati uzaygan sari ko'payadi. Bunday kamayish me'yor doirasida tan olinadi, me'yordan oshgan qismi esa boshqa guruhga o'tadi.

3. Buzilish va shikastlanish

Yaroqlilik muddati o'tgan mahsulot, tushirishda sinib qolgan shisha idish, yomg'irda ho'l bo'lgan karton, kemiruvchilar kemirgan qop, muzlatgich o'chib qolganda ketgan go'sht. Tovar jismonan bor edi, keyin yaroqsiz bo'ldi, ammo hisobdan chiqarish dalolatnomasi tuzilmadi. Hisobda u hamon turibdi, omborda esa yo'q. Belgisi: shikastlangan tovar hali chetda yotadi yoki ilgari tashlab yuborilgan, lekin buning hujjati yo'q.

4. Qasddan olish

O'g'rilik, sotuvni hisobga kiritmay pulni cho'ntakka urish, hujjatni keyin "moslashtirish". Belgilari: kichik, qimmat va oson sotiladigan tovarlar; farq bir kishining yoki bir smenaning ish kunlariga to'g'ri keladi; hujjatlar keyin tuzatilgan; kamomad vaqt o'tgan sari o'sadi; ortiqcha topilgan tovar bilan yopishga urinish bor. Bu guruh eng kam uchraydi, lekin eng qimmatga tushadi. Aynan shuning uchun uni taxmin bilan emas, dalil bilan belgilash kerak.

Farqni qaysi guruhga qo'yish

Har bir kamomadga to'rt savol bering:

1. Hujjat izi bormi: kirim, chiqim, qaytarish, ko'chirish? Bo'lsa, ehtimol xato.
2. Farq juftmi, ya'ni boshqa pozitsiyada unga teng ortiqcha bormi? Bo'lsa, bu chalkashlik.
3. U tovar turi va saqlash muddatiga bog'liqmi? Bo'lsa, tabiiy kamayish yoki buzilish.
4. U odam, smena yoki vaqt bilan mos tushadimi? Shunday bo'lsa, chuqurroq tekshiruv kerak.

Shartli misol: qurilish materiallari bazasida reviziya 4 380 000 so'm kamomad topdi. Tasnif qilinganda quyidagi manzara chiqdi:

• 2 150 000 so'm — o'lchov birligi xatosi: bo'yoq hisobda litr bilan, omborda 5 litrlik chelak bilan yuritilgan;
• 520 000 so'm — ochiq qoplardan sochiluvchan quruq aralashmaning tabiiy kamayishi;
• 1 110 000 so'm — tushirishda sinib, hisobdan chiqarilmagan buyumlar;
• 600 000 so'm — izoh topilmagan qism.

Demak, kamomadning deyarli yarmi oddiy birlik xatosi ekan, chuqur tekshiruv esa jami summaning 14 foiziga yaqin qismi uchun kerak. Tasnifsiz esa hamma 4,38 million "yo'qolgan" deb o'ylagan bo'lardi.

Nega bu muhim

Har bir guruhga o'z chorasi mos keladi. Xato bo'lsa, jarayon tuzatiladi: birliklar ro'yxati tuziladi, muhim hujjatlarni ikki kishi tekshiradi. Tabiiy kamayishda me'yor va saqlash sharoiti ko'rib chiqiladi. Buzilishda hisobdan chiqarish tartibi va saqlash joyi tuzatiladi. Qasd gumon qilinsa, alohida tekshiruv o'tkaziladi, omborga kirish cheklanadi.

Ikki xil xato bor. Hamma narsani o'g'rilik deb qabul qilsangiz, halol xodimlar hujjatlarni yashiradi va asl sabab ko'milib ketadi. Hamma narsani "xato" deb qabul qilsangiz, haqiqiy o'g'rilik sezilmay qoladi.

Xulosa

Kamomadning sababi to'g'ri tasniflansa, yarim ish bajarilgan bo'ladi: qaysi chorani ko'rish aniq bo'ladi. Farqlarni shu to'rt guruh bo'yicha ajratib, har biriga hujjatli tasdiq topishda Reviziya jamoasi yordam bera oladi.