Muddati o'tgan va yaroqsiz tovarni hisobdan chiqarish

Oziq-ovqat, dori-darmon, kosmetika yoki kimyoviy mahsulot bilan ishlaydigan har bir ombor tez-tez shu savolga duch keladi: yaroqlilik muddati o'tgan tovarni nima qilish kerak? Ko'pincha u javonning orqasida yoki alohida qutida jim yotadi, hisobda esa "bor" bo'lib turadi. Reviziyada bunday tovar kamomad bo'lib ko'rinmaydi, lekin omborning boyligi ham emas: uning qiymati nolga teng yoki unga yaqin. Uni o'z vaqtida va to'g'ri hisobdan chiqarish hisobni haqiqatga yaqinlashtiradi.

Kamomad bilan farqi

Kamomadda tovar yo'q: hisobda bor, javonda topilmaydi. Muddati o'tgan tovar esa jismonan turibdi, faqat uni sotib bo'lmaydi. Ikkalasi ham hisobdagi qiymatni haqiqiy qiymatdan farq qildiradi, lekin sabab va hujjatlar boshqacha. Kamomad uchun tushuntirish va sabab qidiriladi, yaroqsiz tovar uchun esa komissiya xulosasi, dalolatnoma va rahbar qarori kerak. Ularni aralashtirmang: yaroqsiz tovarni "kamomad" deb yozsangiz, haqiqiy yo'qotishlar ham ko'rinmay qoladi, chunki katta summaning ichida kichigi yo'qoladi.

Hisobdan chiqarish bosqichlari

1. Aniqlash. Reviziya yoki rejali tekshiruv paytida yaroqlilik muddati o'tgan, buzilgan, sinagan yoki qadog'i ochilgan tovarni ajratib oling.
2. Ajratish. Bunday tovarni asosiy zaxiradan alohida zonaga, "sotilmaydi" yorlig'i bilan o'tkazing, shunda u adashib sotilmaydi.
3. Komissiya. Kamida ikki-uch kishi (omborchi, hisobchi va rahbar tayinlagan shaxs) tovarni ko'zdan kechirib, pozitsiya, partiya, miqdor va muddatni yozadi.
4. Dalolatnoma. Unda tovar nomi, partiyasi, miqdori, qiymati, yaroqsizlik sababi va komissiya a'zolarining imzosi bo'ladi. Fotosurat qo'shilsa, yanada yaxshi.
5. Rahbar qarori. Rahbar hisobdan chiqarishni tasdiqlaydi va tovarning keyingi taqdirini belgilaydi: yetkazib beruvchiga qaytarish, yo'q qilish yoki utilizatsiya.
6. Hisobda aks ettirish. Hisobchi dalolatnoma asosida tovarni hisobdan chiqaradi. Zararning qanday tan olinishi kabi soliq va buxgalteriya masalalarida buxgalter yoki auditor bilan maslahatlashing.

Hisobdan chiqarishga oid hujjatlar va fotosuratlarni saqlab qo'ying: keyinroq savol tug'ilsa, aynan ular asosiy dalil bo'ladi. Muddat nazoratiga ham kimdir shaxsan javob bersin, odatda bu omborchi.

Muddat o'tmasdan oldin nazorat

Eng yaxshi hisobdan chiqarish — kerak bo'lmagan hisobdan chiqarish. Bunga "birinchi kelgan, birinchi ketadi" qoidasi (muddati yaqin tovar oldinga, yangi tovar orqaga qo'yiladi) va muddat bo'yicha haftalik tekshiruv yordam beradi. Yaroqlilik muddati ikki oydan kam qolgan pozitsiyalarni alohida ro'yxatga oling va ularni chegirma, aksiya yoki yetkazib beruvchi bilan almashtirish orqali sotishga harakat qiling. Yetkazib beruvchi bilan tuzilgan shartnomada qaytarish yoki almashtirish shartlari bor-yo'qligini ham oldindan aniqlab qo'ying.

Tovar turiga qarab xususiyatlar

Oziq-ovqatda muddat tez tugaydi, shuning uchun nazorat har kuni yoki haftada bir marta kerak, sovutkich harorati va qadoq butunligi ham hisobga olinadi. Dori va kosmetikada partiya hamda seriya raqami muhim: kerak bo'lsa, aynan shu partiyani topib ajratib olish imkoni bo'lishi lozim. Kimyoviy mahsulotni esa boshqa tovardan uzoqda saqlash, yo'q qilishni esa xavfsizlik talablariga muvofiq, tegishli mutaxassis bilan hal qilish kerak.

Odatiy xatolar

• muddati o'tgan tovar hisobda yillar davomida turadi;
• yaroqsiz tovar "vaqtincha" asosiy javonda qoladi va tasodifan sotiladi;
• dalolatnomada partiya va muddat ko'rsatilmaydi;
• hisobdan chiqarishni bir kishi, komissiyasiz bajaradi;
• muddati o'tgan tovar sabab tahlil qilinmasdan har yili takrorlanaveradi.

Shartli misol: sut mahsulotlari do'konida reviziya paytida 40 ta yogurt qadog'ining muddati o'tgani aniqlanadi. Bir qadoq 12 000 so'm bo'lsa, qiymati 480 000 so'm bo'ladi. Tovar alohida qutiga ajratiladi, komissiya miqdor va muddatni yozadi, rahbar uni yo'q qilishga ruxsat beradi. Shundan so'ng do'kon har hafta muddatni tekshirish jadvalini joriy qiladi va keyingi chorakda bunday yo'qotish kamayadi.

Xulosa

Muddati o'tgan tovar kamomad emas, lekin unga e'tibor bermaslik hisobni buzadi. Ajratish, komissiya, dalolatnoma va rahbar qarori hisobni haqiqatga yaqinlashtiradi, muddat nazorati esa bunday yo'qotishlarning o'zini kamaytiradi. Zaxirani tartibga solish va hisobdan chiqarish tartibini yo'lga qo'yishda yordam kerak bo'lsa, Reviziya jamoasi omboringiz jarayonlarini ko'rib chiqishi mumkin.